Of de Brexit catastrofaal zal zijn, daar heb ik me dan ook niet aan gewaagd.
Dat moet de tijd leren - alles is te overleven. Op de korte dan wel langere termijn. Wel druk ik uit dat waar een aantal voor hebben gewaarschuwd in ieder geval deels lijkt uit te komen, op de korte termijn. Het is leuk om op de lange termijn weer gouden horizonten te zien, maar als daar (nog) een diep dal tegenover staat na de zware economische crisis van een paar jaar geleden, is het de vraag hoeveel mensen daar bewust voor zouden hebben gekozen als dit in de campagne transparant door de voorstanders van Brexit was medegedeeld: "jullie hebben het sociaal economisch nu slecht door de knellende greep van Brussel, die import lui, die Grieken die ons geld eten; Wij gaan voor beter, een vrij en soeverein UK, maar we vragen eerst nog meer van jullie incasseringsvermogen".
Hoe de Brexit er uit ziet wordt steeds duidelijker: namelijk dat we steeds zekerder weten dat we het niet gaan weten.
Immers, een no-deal Brexit is een ongecontroleerde ontkoppeling. En raadt eens wie het meeste baat heeft bij bestuurlijke en economische chaos? Opportunisten. En is dat in het belang van die gewone burger die gewoon een baan wil, z'n pensioen op wil bouwen, een dak boven z'n hoofd, en brood op de plank? Die belang heeft bij voorspelbaarheid?
de parallel te trekken naar "Europa", om "bepaalde delen van Europa"
En ja, dit kun je zeker ook naar andere delen van Europa vertalen. Onze eigen ervaringen met adviserende referenda (Brexit was dat ook) zijn ook niet zo rooskleurig en "goed geïnformeerd" - ook al ligt het gevoelig dat te stellen omdat dat arrogant elitair zou zijn - "het domme electoraat"
. De voorlaatste keer overigens over iets waar onmogelijk wat met de tegenstem te doen viel anders dan via een minderheidsstem een EU gedragen besluit tegenhouden. Dat is ook nog eens paradoxaal met het principe rond een referendum: 50% + 1. Maar goed, dat terzijde.
Referenda over dergelijke (geopolitieke) thema's liggen in een tijd van cyber influencing dan ook erg aantrekkelijk voor externe actoren. Referenda over een stuk snelweg door een weiland, of het lokale zwembad zijn wat dat aangaat helemaal niet interessant, en dus veilig, en democratisch zeer goed verdedigbaar.
Hoe dan ook, de Brexit lijkt zich op de korte termijn niet in het belang van de Britse burger te ontwikkelen. En ook niet in ons belang.
Het is niet voor niets dat Eurosceptische of ronduit anti-EU politici zich minder prominent uitlaten over een nationale exit: Frexit, Nexit, Italoexit. Ja, in sommige campagne taal komt het nog terug, maar het is meer naar de achtergrond gedrongen dan in de directe staart van het Brexit referendum. Een aantal van dergelijke politic, zoals in Hongarije, hebben door dat je beter de EU van binnenuit kan opblazen dan via het er uit stappen. Ze hebben door dat je van binnenuit meer kapot kan maken dan van buitenaf. Dat het VK er straks alleen en machteloos bij staat.
En dat de economische schade groot zal zijn. De Italiaanse auto industrie stelt al niet veel meer voor. Maar een Italo-exit zal wellicht het laatste zetje geven. Misschien dat PSA of Renault het nog redt buiten de EU. Maar dit zijn beide bedrijven die zich ook niet veel economisch gemarchandeer kunnen veroorloven. Om het dan maar even weer terug te brengen bij de auto industrie.
