Aandraaien kop ivm olielekkage 9-3 1999 2.0T

[beekemm]

wat ik stuurde

Cars concerned
Model year 1994 and later Saab 900 cars with 4-cylinder engine

gaat dus wel over een t5

[brinky]

Ik heb het vaker gedaan, kopbouten lossen en aandraaien... en eigenlijk nooit met succes. Er is vaak al schade aan de koppakking en kleine corrosie putjes in de kop/onderblok. Nadraaien kopbouten geeft soms tijdelijk succes, maar paar maand later gaat het vaak nog harder lekken. In mijn ogen is het dan ook een lapmiddel.

Ik weet niet van wanneer het servicebulletin is, maar toen waren de Saabs in ieder geval nog een heeel stuk jonger dan nu. Met dat in gedachten was het toen misschien slim om preventief te doen... maar zou nu, x jaar later, niet zoveel waarde meer hechten aan dit servicebulletin.

[9000-95]

Ik heb de kop in mijn vorige 9000 ergens rond de 70dkm preventief nagetrokken, toen zaten de bouten linksvoor al duidelijk losser dan de rest. En of het verband houdt of niet, na bijna twee ton was dat blok nog steeds kurkdroog.

[gj.stegeman]

Zelf ook de kop nagetrokken, omdat het op diezelfde plek lekte.
Was toen bij 270.00 km (Hoewel voornamelijk koelvloeistoflekkage). Met een goede momentsleutel bout nummer 10 op 90 Nm gezet en toen het rondje gedaan in de juiste volgorde met eerst 100 Nm en daarna op 110 Nm, 115 Nm en na 120 Nm gestopt.
Ben nu zo'n 35.000 km verder en nog steeds geen lekkage. Heb wel een T5 motor in de Saab en die heeft geen rekbouten.

[Luthart]

Bouten vervangen is in principe niet nodig bij deze motor, zijn geen rekbouten. Zou ik alleen overwegen als ze al een paar keer opnieuw gebruikt zijn.

De bouten zijn wel degelijk rekbouten hoor. Rekbouten hebben een verjongde schacht! Zo ook de bouten van een B204.

Er is een modificatie geweest op de bouten. Deze rekken iets meer. Ook het aanhaal voorschrift is licht gewijzigd. Volgens mij was deze wijziging in 1998. Alle auto’s van voor dit jaartal hebben nog de oude type bouten. Alle bouten die je nu koopt zijn de goede.

Het aandraaien op gevoel vind ik wel riskant. Aandraaien met de hand geeft een spreiding van 40% in klemkracht. Niet echt nauwkeurig. De moment-hoek methode geeft een veel lagere spreiding en dus een betere zekerheid dat het de juiste klemkracht heeft. Met het aandraaien op moment speelt de wrijving een grote rol en is minder nauwkeurig.

Hoekverdraaiing zegt meestal dat de bout tot in het plastische wordt aangedraaid. Oude bouten gebruiken is dus een risico…

[ReinO]

wel eens nagemeten met een elektronische net geijkte momentsleutel en kwam
volgens het boekje iedere keer rond de 125nm uit met nieuwe en oude bouten trouwens.

[Sapphire]

"Het boekje" zegt niet 125 Nm maar 80 Nm + 90 graden.

Qua spreiding ligt er maar geheel aan wat voor blok je treft. Ik gebruik uitsluitend nieuwe bouten en vlak de kop altijd, maar je ziet vaak een spreiding van tussen de 100 en 150 Nm met hoekverdraaiing (meest nauwkeurige methode). Als je alle gaten natapt, reinigt en de bouten licht oliet komt het dichterbij elkaar, maar hoekverdraaiing blijft nauwkeuriger dan moment. Vaak wordt gedacht dat het er om gaat dat de bouten even vast zitten, dit is echter een misverstand. Het gaat om de voorspanning op de pakking die je creëert met het aandraaien van de bouten. Dus of de een op 100 en de ander op 150 Nm zit maakt in principe niet uit.

[evo]

Precies, ze moeten de juiste spanning op de pakking geven. Vandaar dat je ze in "de rek" draait. Gezien SAAB geen specificaties geeft tot hoever ze opgerekt mogen worden kun je ze dus ook maar een keer betrouwbaar gebruiken. Itt bij bijv Mercedes, die geven dat soms wel aan...

[ReinO]

na het 'boekje' te hebben gevolgd heb ik de check gedaan op hoeveel nm het boekje uitkwam..... .
Dat staat er toch? Verder nutteloze info natuurlijk.

[sjares]

Het punt wat men wil maken is denk ik dat er geen verband zit tussen de hoeveelheid 'rek' van een bout en het aanhaalmoment. Op een gegeven moment (...) rek je een bout verder uit zonder dat je het aanhaalmoment verhoogt. Het gebruik van bepaalde smeermiddelen of oliën verhoogt het aanhaalmoment vaak ook. Vandaar dat hoek verdraaiing betrouwbaarder is (bij rekbouten).

[Luthart]

Exact!

Moment is een middel om de bout voor te spannen, niet het doel! Moment is heel sterk afhankelijk van de wrijving! Kleine afwijkingen geven een significant verschil in moment.
Het opgegeven moment is dan ook puur om de speling weg te nemen ivm de pakking. Je brengt dit aan in 2 fasen zodat de bout zich kan zetten. Een eventuele afwijking op het moment is acceptabel omdat deze voldoende hoog is gekozen.

Daarna volgt een hoekverdraaiing. Deze hoek is afhankelijk van de lengte van de bout. In dit geval 90 graden. Maar die hoek is niet kritisch. Een grotere hoek is niet gelijk een probleem.
De wrijving speelt geen rol meer. Dus wat olie/vet op het draad geeft geen afwijking in voorspanning. Ook wat vet onder de boutkop aanbrengen!
Deze hoekverdraaiing geeft de grootste zekerheid dat de bout maximaal wordt voorgespannen en dus tot in het plastische zit. Als je over die grens heen bent neemt de voorspankracht eventjes niet toe (je zit dan in de vloei fase van het spanning-rekdiagram). De verlenging wel… Veel normen schrijven voor dat je 70% van de treksterkte bij voorgespannen bouten, mag bebruiken omdat je dan nog voldoende reserve hebt.
Het is riskant op een bebruikte kopbout te gebruiken. Je weet niet hoeveel deze is gerekt en welke reserve je nog hebt. Je gaat dan steeds verder richting de treksterkte van de bout.

Een andere reden om zo hoog mogelijke voor te spannen heeft temaken met de bedrijfslast. Door de compressie en arbeidslag heb je steeds een wisselende belasting op de bouten. Door de hoge voorspankracht wordt de amplitude zo klein mogelijk zodat de bout niet faalt door vermoeiing.

[Luthart]

wel eens nagemeten met een elektronische net geijkte momentsleutel en kwam
volgens het boekje iedere keer rond de 125nm uit met nieuwe en oude bouten trouwens.

Een beetje goede momensleutel heeft een afwijking van enkele procenten. Dus dat kan kloppen dat je meermaals op 125Nm uitkomt.

Ik bedoel de klemkracht die je ermee opwekt. Met een momensleutel heb je een spreiding van 30-40% in klemkracht!
Dus als je een serie van 20 bouten hebt die je allemaal aandraait op 125Nm, dan is het statistisch zo dat er 30 a 40% verschil zit in de hoogste en laagste waarde.

Het kan alleen nauwkeuriger met andere methodes. Zoals het aandraaien met een momentsleutel als je exact weet welke wrijvingscoefficient je hebt (proefondervindelijk). Of hydraulisch aandraaien. Nog een stap nauwkeuriger is rek of hoekgestuurd. Het nauwkeurigs is lengte gestuurd adhv ultrasoon. De laatste methode geeft slechts een spreiding van 2 tot 10%.

Dus een momentsleutel heeft in een bepaalde mate geen invloed op de spreiding

[ReinO]

in revieuws kan ik niet vinden dat er zoveel % verschil in nm s / klemkracht zit.
Heb een snap on elektronische momentsleutel met automatische hoekverstelling gebruikt:
die gaf na de auto. hoekverstelling in de display aan hoeveel nm het betrof. Ook telt dat
ding het aantal keren dat ie gebruikt is en werd dan gekalibreerd zodat bv ook
de 15% hoekverstelling perfect is.
Het percentage foutmarge wordt niet gegeven maar dat zal bij zo n kwaliteitsproduct
toch geen 30% zijn?

[PeterJanssen]

Het aanhaalmoment zal best nauwkeurig zijn. Maar als eerder geschreven gaat het om de kracht. Hoeveel de bout is uitgerekt om de juiste spanning van de kop op het blok te geven. Dan speelt de wrijving van de bout mee. Deze varieert behoorlijk tussen droog en de gradaties nat (gesmeerd).
Echt grote motoren (schepen/energiecentrale) rekken de bouten (rekankers eigenlijk, met meerdere tegelijk) dmv hydraulische vijzels op, waarna de (ronde) moer met de hand wordt vastgezet.

[Luthart]

ReinO er is niks met je momentsleutel aan de hand hoor!

Het is pittige kost, ik snap het, maar alleen aandraaien met een momentsleutel met een geschatte wrijvingscoefficient geeft een spreiding van 30-40%. Dat is inherent aan de methode.
De spreiding wordt kleiner als je ook een hoekverdraaiing aanbrengt. De spreiding reduceer je dan al naar ca. 10%. Die hoekverdraaiing behoeft niet op een graad nauwkeurig aangebracht te worden… of je 90graden of 95graden hebt maakt niet veel uit. De voorspankracht is nagenoeg gelijk.

Hydraulisch vijzelen wordt inderdaad vaak gedaan als er grote bouten moeten worden voorgespannen. Ook bij grote flens verbindingen! Gasunie en de NAM schrijven vijzelen voor vanaf een bepaalde maat. Probleem met vijzelen is dat de stud een overlengte moet hebben voor de vijzel. Voor autos niet geschikt.
Wij op het werk hebben wel studs van soms wel 4”. Deze worden aangedraaid met hydraulisch gereedschap van Hytorc. Vijzelen besteden we uit aan een bedrijf die ook boutverbindingen aanbrengen bij windmolens.
Nadeel van vijzelen is dat als de oliedruk ervanaf gaat en dus de kracht van vijzel overgaat naar moer, dat je daardoor ook voorspankracht verliest (de bout moet zich dan nog zetten) … rekgestuurs met ultrasoon meting in het nauwkeurigst. Maar dat is hier ook niet interessant.